Cory Doctorow gościem V Regeneracji! Polska premiera „Gównowacenia”
Gościem specjalnym tegorocznego Kongresu będzie Cory Doctorow – powieściopisarz science fiction, dziennikarz i aktywista technologiczny. Jest specjalnym doradcą Electronic Frontier Foundation, organizacji non-profit zajmującej się wolnościami obywatelskimi, która broni wolności w prawie technologicznym, polityce, standardach i traktatach. Stworzył “Prawo Doctorowa”, które brzmi: „za każdym razem, gdy ktoś zakłada zamek na coś, co posiadasz, wbrew twojej woli, i nie daje ci klucza, nie robi tego dla twojej korzyścii”. Jest także autorem terminu “enshittification” (gównowacenie), który definiuje jako degradację środowiska online spowodowaną chciwością. W 2025 wydał książkę pod tym tytułem.
Posiada honorowy doktorat prawa z York University (Kanada) oraz doktorat honoris causa z informatyki z Open University (Wielka Brytania), gdzie jest profesorem wizytującym. W 2024 roku Media Ecology Association przyznało mu Nagrodę Neila Postmana za osiągnięcia zawodowe w publicznej działalności intelektualnej. W 2022 roku otrzymał nagrodę Sir Arthur Clarke Imagination in Service to Society Award za całokształt osiągnięć. W 2020 roku został wprowadzony do Kanadyjskiej Galerii Sław Science Fiction and Fantasy.
Książka, której giganci technologiczni woleliby ci nie pokazywać! Teorie spiskowe, manipulacja, inwigilacja, oszustwa i ściek generowanych przez AI śmieciowych treści zalewają internet. Ku uciesze big techów, które od dawna zarabiają na polaryzacji, uzależnieniu i przykuwaniu naszej uwagi. Dla monopolistów takich jak X, TikTok, Amazon, Meta czy Apple to nie problem. To model biznesowy.
Najpierw platforma przyciąga użytkowników darmowym dostępem i wygodą. Potem monetyzuje ich uwagę, podporządkowuje sobie inne firmy i reklamodawców, a na końcu wyciska ze stworzonego przez siebie ekosystemu maksimum zysków, pogarszając doświadczenie zwykłych użytkowników. To właśnie ten proces Cory Doctorow nazwał gównowaceniem. Termin ten błyskawicznie został okrzyknięty słowem roku. Nie dlatego, że jest zabawny, ale dlatego, że nazywa doświadczenia wielu z nas. Wirtualne przestrzenie, w których kiedyś widzieliśmy szansę na rozwiązywanie globalnych problemów, zamieniły się w ściek pełen nienawiści i przemocy, jaki coraz mocniej wpływa na nasze codzienne życie.
Doctorow nie tylko stawia diagnozę. Wskazuje też, kto odpowiada za ten stan rzeczy i dlaczego rozbicie technologicznych monopoli może być warunkiem odzyskania prywatności i kontroli nad cyfrowym światem. W końcu nikt z nas nie chce żyć w epoce gównowacenia.
Polskie wydanie „Gównowacenia” [wyd. Szczeliny] będzie miało miejsce 26 sierpnia, a już kilka dni później Cory Doctorow będzie gościł na V Kongresie Regeneracja!
fot.: Dominik Butzmann / re:publica/ Wikiemdia Commons na licencji CC BY SA 2.0