Cyfrowa racja stanu: raport o suwerenności cyfrowej Polskiej Sieci Ekonomii

W lipcu 2026 r. przygotowaliśmy dla Związków Pracodawców – Polska Chmura raport będący kompendium wiedzy na temat suwerenności cyfrowej, jej uwarunkowań prawnych i politycznych.

– Europa znajduje się obecnie w okresie intensywnych przemian regulacyjnych, technologicznych i geopolitycznych związanych z rosnącym znaczeniem suwerenności cyfrowej oraz strategicznej autonomii – piszą autorzy, Michał Myśliwiec, Maria Świetlik i dr Jan Oleszczuk-Zygmuntowski. – W warunkach kształtowania nowych ram regulacyjnych opóźnienie działań może skutkować utrwaleniem zależności technologicznych oraz osłabieniem pozycji krajowych podmiotów nie tylko wobec globalnych dostawców technologii cyfrowych, lecz również względem państw europejskich, które już realizują polityki rozwoju własnych zdolności infrastrukturalnych – ostrzegają.

Poniżej przedstawiamy kluczowe wnioski z raportu:

Wyścig o suwerenność cyfrową już trwa, a Polska w nim nie uczestniczy. Państwa Europy Zachodniej, Komisja Europejska oraz główni gracze globalni aktywnie budują własne ramy suwerenności i inwestują w nią środki publiczne.
Suwerenność cyfrowa jest kwestią bezpieczeństwa narodowego. Chmura, systemy administracji, dane publiczne stanowią infrastrukturę krytyczną państwa i powinny być traktowane z taką samą powagą jak infrastruktura energetyczna czy transportowa.
Unijne i polskie ramy prawne wskazują, że ocena jurysdykcji i struktury kontrolnej dostawcy chmury i AI jest zarówno możliwa, jak i konieczna.
Polska potrzebuje ambitnej polityki suwerenności cyfrowej jako koła zamachowego nowego modelu rozwoju gospodarczego, budującego local content, czyli krajowe kompetencje, miejsca pracy i przewagi konkurencyjne w gospodarce cyfrowej.
Deficyt handlowy Polski w obszarze produktów cyfrowych przekroczył w 2025 roku 60 mld zł, a do 2030 roku wydatki na import technologii cyfrowych przewyższą łączne koszty importu wszystkich surowców energetycznych.
W 2024 roku łączne roczne nakłady na wytworzenie i utrzymanie systemów teleinformatycznych tylko w administracji publicznej przekroczyły 7 mld zł. Znaczna część tych środków zasila budżety zagranicznych korporacji technologicznych, nie tworząc krajowych kompetencji ani aktywów. Przy zakładanym wzroście kosztów licencji i usług chmurowych o 12% rocznie, oznacza to w perspektywie 5 lat wzrost o 76% wydatków na tego typu zakupy.
Prognozowane podwyżki cen licencji na usługi AI i chmurowe będą kosztowały europejską gospodarkę rocznie średnio dwa razy więcej niż koszty wywołane zamknięciem cieśniny Ormuz, przy założeniu, że wzrost cen za baryłkę utrzymałby się na stałym poziomie przez rok.
Polska nie posiada wystarczających regulacji, które gwarantowałyby bezpieczeństwo kluczowej infrastruktury cyfrowej państwa. Brak ustawy chmurowej, niewiążący charakter obowiązujących wytycznych oraz luki w systemie certyfikacji pozostawiają administrację publiczną bez ochrony przed ingerencją obcych aktorów w krajowe systemy i dane.
Proponujemy kaskadowy test suwerenności jako standard stosowany w zamówieniach publicznych. Test powinien obejmować takie kryteria jak: ocena operacyjna wpływu infrastruktury na funkcje państwa, podległość jurysdykcyjna, wpływ ekonomiczny, poziom poznawczy i demokratyczny, warunki środowiskowe.
Kluczowe wymagania dot. technologii w zamówieniach publicznych dla infrastruktury cyfrowej o wysokiej ocenie w teście suwerenności, zapobiegające m.in. vendor-lock-in to: interoperacyjność, otwarte standardy, otwarte API, oprogramowanie na wolnych licencjach (FOSS), przenoszalność danych oraz exit capability.
Zamówienia publiczne i ustawa o krajowym systemie certyfikacji cyberbezpieczeństwa powinny być głównymi narzędziami budowania bezpieczeństwa, tworząc realne zachęty do wyboru suwerennych rozwiązań i eliminując z postępowań dostawców, którzy nie spełniają kryteriów jurysdykcyjnych.
Rozwój suwerenności cyfrowej wymaga także pilnego doinwestowania krajowego ekosystemu poprzez programy PFR, BGK oraz edukację do wolności cyfrowej w szkołach i administracji publicznej,
Ocena jurysdykcji, której podlega dostawca usług chmurowych i jego grupa kapitałowa, mieści się w materialnym zakresie art. 7 ustawy o krajowym systemie certyfikacji cyberbezpieczeństwa, ponieważ eksterytorialny dostęp organów państwa trzeciego do danych – sprawowany na podstawie prawa państwa trzeciego i poza kontrolą administratora – narusza poufność wprost chronioną tym przepisem, a środki czysto techniczne pozostają wobec niego nieskuteczne. Stanowi on zatem „znane ryzyko w zakresie cyberzagrożeń” w rozumieniu art. 7, co czyni odporność na taki dostęp dopuszczalnym kryterium certyfikacji. Tym samym ujęcie kryterium jurysdykcji w schemacie krajowym wydawanym na podstawie art. 15 stanowi realizację delegacji ustawowej, nie jej przekroczenie.

Całość raportu do pobrania tutaj lub w zakładce Publikacje

Cyfrowa racja stanu. Suwerenność cyfrowa jako narzędzie bezpieczeństwa, rozwoju i polityki przemysłowej państwa. Raport Polskiej Sieci Ekonomii dla Związku Pracodawców – Polska Chmura

Zespół autorski: Michał Myśliwiec, Maria Świetlik, Jan Oleszczuk-Zygmuntowski

Polska Sieć Ekonomii, Warszawa 2026, ISBN 978-83-974591-3-7