Polska Sieć Ekonomii popiera apel „3% dla nauki, 100% dla Polski”

Polska Sieć Ekonomii wyraża poparcie dla apelu „3% dla nauki, 100% dla Polski”, wzywającego do zwiększenia publicznych nakładów na badania i rozwój do poziomu 3% PKB. W naszym stanowisku dot. finansowania nauki wskazujemy, że wydatki na naukę należy traktować nie jako koszt budżetowy, lecz jako inwestycję w podstawy długofalowego rozwoju społecznego, gospodarczego i demokratycznego państwa.

Silna nauka jest niezbędnym elementem nowoczesnej gospodarki i nowoczesnego państwa. Buduje zdolność społeczeństwa do diagnozowania kryzysów i odpowiadania na nie, projektowania skutecznych polityk publicznych, rozwijania technologii oraz wzmacniania usług publicznych – w tym edukacji przygotowującej do aktywnego życia społecznego i zawodowego. Bez stabilnego i ambitnego systemu finansowania nauki Polska pozostanie w pozycji peryferyjnej międzynarodowego podziału pracy, pełniąc rolę taniego zaplecza produkcyjnego zamiast kraju rozwijającego własne kompetencje, technologie i innowacje.

Zwracamy uwagę, że niedofinansowanie nauki jest również problemem społecznym i klasowym. Niskie wynagrodzenia, niestabilne zatrudnienie, niewystarczające wsparcie dla doktorantek i doktorantów oraz słaba infrastruktura socjalna sprawiają, że kariera akademicka staje się dostępna głównie dla osób posiadających odpowiednie zaplecze ekonomiczne i społeczne. W efekcie społeczeństwo traci ogromny potencjał talentów, doświadczeń i perspektyw, które mogłyby wzbogacać polską naukę.

Dlatego zwiększenie nakładów na naukę musi iść w parze z poprawą materialnych warunków jej tworzenia. Potrzebujemy dobrze finansowanych uczelni i instytutów, godnych wynagrodzeń dla wszystkich osób pracujących w sektorze nauki – również kadry administracyjnej i technicznej – stabilnego finansowania badań podstawowych i stosowanych oraz realnego wsparcia dla osób studiujących. Nauka nie może opierać się wyłącznie na logice grantowej i indywidualnym poświęceniu. Podstawowe funkcjonowanie instytucji naukowych powinno być trwale zabezpieczone środkami publicznymi.

Przypominamy, że już Strategia Lizbońska przyjęta przez Radę Europejską w 2000 roku zakładała przeznaczanie 3% PKB na badania i rozwój. Polska konsekwentnie nie realizuje tego celu – według danych za 2024 rok wydatki na B+R wyniosły jedynie 1,41% PKB. Uważamy, że najwyższy czas to zmienić.

Apel o 3% PKB na naukę jest dla nas częścią szerszej debaty o modelu rozwoju Polski. Jeśli chcemy gospodarki bardziej innowacyjnej, odpornej i sprawiedliwej społecznie, zdolnej odpowiadać na kryzysy klimatyczne, zdrowotne, technologiczne i geopolityczne, musimy przestać traktować naukę jako dobro luksusowe. Finansowanie nauki to inwestycja w sprawczość państwa, jakość usług publicznych, demokratyczną wyobraźnię i podmiotowość społeczeństwa.

Polska Sieć Ekonomii zachęca do podpisania apelu „3% dla nauki, 100% dla Polski”.

Polska Sieć Ekonomii to stowarzyszenie łączące ekonomistki i ekonomistów, ekspertki z dziedzin pokrewnych, praktyków, przedsiębiorczynie oraz osoby zaangażowane społecznie. Działamy na rzecz zmiany polityki i debaty publicznej w duchu nowej ekonomii – uwzględniającej planetarne ograniczenia wzrostu, wspierającej walkę z nierównościami oraz promującej regenerację ekologiczną i społeczną. Od 2020 roku rozwijamy inicjatywy dotyczące polityki fiskalnej, sprawiedliwej transformacji, neutralności klimatycznej i zrównoważonego rozwoju, budując przestrzeń dla debaty o gospodarce służącej ludziom i planecie.

Całe stanowisko do pobrania -> https://plse.org.pl/wp-content/uploads/2026/05/2026.05.12-Stanowisko-ws-finansowania-nauki-1.pdf