Popieramy postulaty strajkujących w Jeremias
Polska Sieć Ekonomii, kierując się misją ekonomii w służbie społeczeństwu, wyraża pełne poparcie dla strajku zorganizowanego przez Ogólnopolski Związek Zawodowy Inicjatywa Pracownicza w zakładach polskiego oddziału firmy Jeremias.
Strajk ten jest wyrazem słusznego sprzeciwu wobec rażącej dysproporcji płacowej oraz ignorowania podstawowych postulatów pracowniczych. Pracownice i pracownicy domagają się podwyżki wynagrodzeń o 800 zł brutto miesięcznie – kwoty skromnej w relacji do możliwości finansowych firmy, której zarząd potrafi przeznaczyć dla siebie blisko 2 miliony złotych rocznie. Taka sytuacja jest przejawem systemowej nierówności i braku elementarnej sprawiedliwości społecznej w środowisku pracy.
Wymowne jest, że strajk odbywa się w Gnieźnie, kolebce polskiej państwowości, w 1025. rocznicę Zjazdu Gnieźnieńskiego. Dziś, by Polska przestała być krajem taniej pracy, kluczowe jest, by polski ruch pracowniczy pozyskał realne narzędzia obrony swoich interesów.
Polska Sieć Ekonomii podkreśla, że:
1. Postulaty strajkujących są w pełni uzasadnione z punktu widzenia ekonomicznej i społecznej racjonalności. Wzrost wynagrodzeń w firmie o stabilnej sytuacji finansowej przyczynia się do ograniczenia ubóstwa pracujących, zwiększenia krajowego popytu wewnętrznego i budowania bardziej zrównoważonego modelu rozwoju gospodarczego.
2. Zobowiązania wynikające z prawa pracy oraz Konstytucji RP muszą być bezwzględnie egzekwowane. Oczekujemy od odpowiednich instytucji państwowych – w szczególności Państwowej Inspekcji Pracy, Policji, Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej oraz Ministerstwa Sprawiedliwości – zdecydowanego działania w obronie praw pracowniczych oraz zagwarantowania przestrzegania przepisów dotyczących dialogu społecznego i prawa do strajku. Oczekujemy w szczególności, że państwo wyegzekwuje od firmy Jeremias Sp. z o. o. wykonanie wyroku sądu przywracającego do pracy bezprawnie zwolnionego społecznego inspektora pracy, lidera związkowego Mariusza Piotrowskiego.
3. Potrzebujemy faktycznej ochrony wolności zrzeszania się pracowników oraz rozszerzenia prawa do strajku, w tym strajku solidarnościowego. Oczekujemy od instytucji państwa zdecydowanej walki z praktykami systemowego niszczenia związków zawodowych (union bustingu), które w ostatnich latach coraz częściej godzą w podstawowe prawa pracownicze. Polska ma długą tradycję strajków i działalności związkowej w interesie publicznym, która zasługuje na najwyższą ochronę. Żądamy, by Ministerstwo Finansów zablokowało możliwość wliczania kosztów antyzwiązkowego konsultingu i usług prawnych do kosztów uzyskania przychodu — państwo nie może pośrednio wspierać zwalczania związków zawodowych. Podobnie jak w przypadku finansowania lobbingu i wpłat na kampanie polityczne, takie płatności powinny być osobno raportowane i wyłączone z katalogu kosztów obniżających podstawę opodatkowania.
4. Wzywamy rząd do realnego przeciwdziałania nierównościom dochodowym w zakładach pracy. Uważamy, że nieproporcjonalnie wysokie wynagrodzenia kadry zarządzającej przy jednoczesnym utrzymywaniu niskich płac pracowników fizycznych czy administracyjnych niższego szczebla są nie tylko szkodliwe społecznie i niesprawiedliwe, ale także ekonomicznie nieracjonalne – generują napięcia, obniżają motywację i lojalność załogi oraz pogłębiają rozwarstwienie społeczne. Należy rozważyć wprowadzenie ustawowego limitu rozpiętości płac w danym zakładzie pracy (np. maksymalnie 1:9) a także obowiązku wypłaty części nadzwyczajnych zysków pracownicom i pracownikom – w postaci premii, podwyżek lub udziałów.
5. Zachęcamy instytucje finansowe i rozwojowe do przygotowania oferty instrumentów służących do wykupu pracowniczego (worker/employee buy-out). Jeżeli oddziały zagranicznych firm nie chcą kontynuować legalnej działalności na terenie Rzeczypospolitej, powinny móc łatwo sprzedać udziały pracownicom i pracownikom, tak by mogli wziąć odpowiedzialność za utrzymanie i rozwój zakładu pracy. W dobie problemów z sukcesją (przekazywania przez założycieli kontroli nad firmą) i restrukturyzacji światowego handlu, wykup pracowniczy jest coraz częściej wskazywany jako najlepsze narzędzie do odzyskiwania suwerenności gospodarczej.
Apelujemy do środowisk akademickich, organizacji pozarządowych i wszystkich mieszkanek i mieszkańców Polski o wyrażenie solidarności ze strajkującymi z firmy Jeremias, w tym poprzez włączenie się do społecznej zrzutki na fundusz strajkowy.
Sprawiedliwość społeczna, równość, prawa człowieka, w tym chronione Kartą Praw Podstawowych Unii Europejskiej prawa pracownicze, poszanowanie Konstytucji i wyroków sądów to fundamenty demokratycznego państwa i gospodarki działającej w służbie społeczeństwa.
[Stanowisko popierające strajk w fabryce Jeremias zostało przyjęte Uchwałą Walnego Zgromadzenia stowarzyszenia Polska Sieć Ekonomii w dn. 15 czerwca 2025 r.]
