Webinary z ekologii politycznej
Zapraszamy serdecznie na cykl webinarów Polskiej Sieci Ekonomii poświęconych ekologii politycznej. Podczas sześciu spotkań poznacie kluczowe pojęcia z zakresu:
Planujemy sześć spotkań w trybie mniej więcej comiesięcznym od lutego do czerwca 2026 r. W międzyczasie osoby uczestniczące dostaną do zapoznania się wybrane materiały. Spotkania będą miały formę wykładową z możliwością zadawania pytań na czacie. Każdy wykład potrwa łącznie z pytaniami 1,5-2 godz.
Webinar skierowany jest przede wszystkim do studentek i studentów, ale zapraszamy do udziału wszystkie zainteresowane osoby.
ZAREJESTRUJ SIĘ*: https://forms.gle/EcayT2nz2oErQ6Vw6
Podczas webianarów przyjrzymy się także barierom, które sprawiają, że dyskurs dotyczący klimatu niekiedy odbierany jest jako sprzeczny z celami gospodarczymi. Będziemy przekonywać, że to tylko pozorny konflikt i można z powodzeniem realizować swoje cele zawodowe i osobiste poprzez połączenie przedsiębiorczości z celami środowiskowymi, a państwo może osiągnąć synergię polityk klimatycznych z rozwojowymi. W tym celu opowiemy o alternatywnych formach przedsiębiorczości takich jak spółdzielnie czy sprawiedliwy handel (np. system certyfikacji Fairtrade). Chcemy także uwypuklić znaczenie władzy publicznej jako aktywnego kreatora gospodarki w modelu zrównoważonego rozwoju, dlatego przyjrzymy się politykom Unii Europejskiej i na poziomie państwa.
Jako społeczność naukowa zadbamy o rzetelność prezentowanych informacji i podzielimy się wiedzą o tym, jak korzystać z dowodów naukowych, przeprowadzić krytykę źródeł informacji i analizę dyskursu dot. klimatu i działań mitygacyjnych.
Poniżej przedstawiamy ramowy plan webinarów. Szczegółowe informacje, w tym dokładne terminy, przedstawimy w styczniu/lutym 2026 r.
Wykład 1: 6 lutego (piątek), godz. 18:00
Unia Europejska i ruch fair trade: wspólna droga ku ochronie środowiska i praw człowieka w globalnych łańcuchach wartości
— dr Katarzyna Szepelak
Dr Katarzyna Szepelak opowie o sprawiedliwym handlu i ochronie praw człowieka w globalnych łańcuchach wartości.
LINK DO NAGRANIA: https://www.youtube.com/live/nwjNEObd2o0
Wykład poświęcony był relacjom między Unią Europejską a organizacjami ruchu fair trade w kontekście nowych unijnych regulacji dotyczących odpowiedzialnego biznesu. Podczas spotkania omówiona zostały idea sprawiedliwego handlu oraz działalność organizacji pozarządowych propagujących tę koncepcję. Zastanawialiśmy się, jaki wpływ ruch fair trade miał i nadal ma na kształtowanie unijnego prawa oraz polityk w obszarze społecznej odpowiedzialności biznesu. Przedstawione zostało także, w jaki sposób ruch fair trade może wspierać wdrażanie unijnych obowiązków należytej staranności przez przedsiębiorstwa. Punktem wyjścia tych rozważań była Dyrektywa o należytej staranności przedsiębiorstw w zakresie zrównoważonego rozwoju (CSDDD) oraz jej znaczenie dla ochrony praw pracowniczych w globalnych łańcuchach dostaw.
Dr Katarzyna Szepelak jest adiunktem w Instytucie Prawa na Uniwersytecie Ekonomicznym w Krakowie. Doktorat obroniła w Katedrze Prawa Europejskiego na Uniwersytecie Jagiellońskim, a badania naukowe prowadziła również na Uniwersytecie w Heidelbergu oraz na European University Institute we Florencji. Ukończyła także roczny International and European Legal Studies Programme na Uniwersytecie w Antwerpii. Jest autorką wielu publikacji naukowych oraz laureatką stypendium Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego i grantu Narodowego Centrum Nauki. Jej zainteresowania naukowe obejmują prawa człowieka w zewnętrznych stosunkach handlowych Unii Europejskiej, unijne regulacje dotyczące odpowiedzialnego prowadzenia biznesu oraz związki między prawem UE a ideą sprawiedliwego handlu.
Lektury rozwijające:
M. Cremona & G.M. Durán, Fair trade in the European Union: Regulatory and institutional aspects’ w: B. Granville & J. Dine (red.), The Processes and Practices of Fair Trade: Trust, Ethics and Governance (Routledge 2012)
G. Fridell, Fair Trade Coffee: The Prospects and Pitfalls of Market-Driven Social Justice (University of Toronto Press 2007)
D. Martens & J. Orbie, The European Union and Fair Trade: Hands Off?’ w: S. Khorana & M. García (red.), Handbook on the EU and International Trade (Edward Elgar 2018)
D. Miller, Fair Trade: What Does It Mean and Why Does It Matter? w: (2017) 14(3) Journal of Moral Philosophy
A.C. Ribeiro-Duthie, et. al., Fair trade governance: revisiting a framework to analyse challenges and opportunities for sustainable development towards a green economy’,w: (2021) 2(58) Discover Sustainability
O. De Schutter, Labelling Schemes: Supporting Ethical Consumerism’ w: O. De Schutter (red.), Trade in the Service of Sustainable Development: Linking Trade to Labour Rights and Environmental Standards (Hart Publishing 2015)
J.E. Stiglitz & A. Charlton, Fair Trade for All: How Trade Can Promote Development (Oxford University Press 2005);
Wykład 2: 19 lutego (czwartek), godz. 18:00
Ekologicznie nierówna wymiana
— dr Michał Możdżeń
LINK DO NAGRANIA: https://youtube.com/live/_YvhdnC8dks
Dr Michał Możdżeń przedstawi koncepcję nierównej wymiany i jej wpływu na klimat. W debacie klimatycznej często słyszymy, że „wszyscy zużywamy za dużo” i że problemem jest przede wszystkim technologia albo indywidualne wybory konsumenckie. Na tym webinarze pokażemy inną perspektywę: globalna gospodarka działa jak system, który strukturalnie zaniża cenę energii i materiałów dla najbardziej uprzywilejowanych ośrodków akumulacji — i przez to napędza nadmierny przepływ (throughput) zasobów oraz presję na środowisko.
Zaczniemy od krótkiego wprowadzenia do ekonomii ekologicznej: jak mierzy się „ślad” materiałowy i energetyczny oraz dlaczego standardowe miary (np. krajowa konsumpcja materiałów) potrafią ukrywać realną skalę eksploatacji przeniesionej do innych krajów przez handel. Następnie przypomnimy podstawy teorii nierównej wymiany i dependencji: jak różnice płac, struktura łańcuchów wartości i asymetrie władzy przekładają się na trwały transfer nadwyżek.
W części głównej połączymy te dwa nurty w koncepcję ekologicznie nierównej wymiany: pokażemy dane o netto-transferach materii, energii, ziemi i pracy oraz o tym, jak bardzo różni się „zapłata” za te zasoby między krajami. Na koniec przejdziemy do ujęcia klasowego: zobaczymy, jak nierówność emisji i zużycia zasobów koncentruje się w górnych grupach dochodowych, co pozwala inaczej postawić pytanie „kto korzysta, a kto ponosi koszty” w globalnej wymianie zasobów.
Lektury rozwijające::
J. Hickel et al. (2022) Imperialist appropriation in the world economy https://content.csbs.utah.edu/~mli/Economics%207004/Hickle-Imperialist_Appropriation_in_the_World_E.pdf
Ch. Dorninger et al. (2021) Global patterns of ecologically unequal exchange https://pure.rug.nl/ws/files/158947132/1_s2.0_S0921800920300938_main.pdf
A. Malm (fragment o „China as Chimney of the World” z Fossil Capital:The Rise of Steam Power and the Roots of Global Warmingl) https://cpb-us-e1.wpmucdn.com/sites.ucsc.edu/dist/0/433/files/2017/02/Malm-Fossil-Capital-selections.pdf
Dr Michał Możdżeń jest doktorem nauk ekonomicznych, adiunktem w Katedrze Polityk Publicznych Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie. Specjalizuje się w ekonomii politycznej, polityce fiskalnej i jej efektach makroekonomicznych, administracji publicznej i rynku pracy w krajach EŚW, ze szczególnym uwzględnieniem Polski. Współzałożyciel i członek zarządu Polskiej Sieci Ekonomii.
Wykład 3: 19 marca (czwartek), godz. 18:00
Biznes z misją: jak przedsiębiorcy społeczni ratują klimat?
— dr Jan Oleszczuk-Zygmuntowski
LINK DO NAGRANIA: https://youtube.com/live/r34HHqvKo-I
Dr Jan Oleszczuk-Zygmuntowski opowie o idei i praktyce spółdzielczości dla klimatu. Transformacja energetyczna jest zwykle kojarzona z wielką polityką: umowy międzynarodowe, cele klimatyczne, działania rządów. Czy jest tu miejsce dla przedsiębiorców społecznych, które i ktrzy oddolnie mogą budować lepsze jutro? Webinar poruszy temat od strony ruchu spółdzielczego w energetyce, który odnosi wciąż zbyt rzadko uświadomione sukcesy – i w Europie, i w Polsce. Dowiedz się, jak możesz stać się częścią tej zmiany!
Dr Jan Oleszczuk-Zygmuntowski to ekonomista i przedsiębiorca społeczny zainteresowany złożonymi systemami, ekonomią polityczną technologii oraz gospodarką cyfrową. Współprzewodniczący Polskiej Sieci Ekonomii i Prezes Zarządu PLZ Spółdzielni, operatora centrum technologii spółdzielczych CoopTech Hub. Wykładowca Akademii Leona Koźmińskiego na kierunku Zarządzanie i AI w Cyfrowym Społeczeństwie. Założyciel i w latach 2015-2020 prezes zarządu Fundacji Instrat, progresywnego think-tanku. Doświadczenie zdobywał m.in. w Polskim Funduszu Rozwoju. Absolwent Szkoły Głównej Handlowej w Warszawie, stypendysta G20 Global Solutions, British Council, Møller Institute, Open Future Foundation i FEPS. Autor „Kapitalizmu Sieci”, książki nominowanej do nagrody Economicus 2020. Ambasador DigitalEU.
Wykład 4: 14 kwietnia (WTOREK), godz. 18:00
Od wzrostu do dobrostanu: kobiety, klimat i przyszłość gospodarki
— prof. Zofia Łapniewska
LINK DO TRANSMISJI: https://youtube.com/live/eOPnKCq_lQI
Prof. Zofia Łapniewska wygłosi wykład dot. ograniczenia produkcji i konsumpcji, dewzrostu i jakości życia. Utrzymanie ciągłego wzrostu gospodarczego powoduje nieodwracalne zużycie zasobów naturalnych, przyczynia się do dewastacji planety i zaczyna być celem samym w sobie. Nasza zwiększona konsumpcja tymczasem już nie przekłada się na nasz dobrostan, a pęd za nią niszczy ludzkie życia i relacje. Jednocześnie w obronie tych, którzy pozbawieni są głosu, często stają kobiety, migranci i osoby marginalizowane, mobilizując innych do walki o ginącą przyrodę i lepsze życie tych istnień (poza)ludzkich, które są w niebezpieczeństwie.
Niniejszy webinar wprowadzi uczestniczki i uczestników do zagadnień związanych z ekonomią ekologiczną, dewzrostowym postrzeganiem gospodarki i rolą kobiet oraz mniejszości w walce o bardziej zrównoważoną przyszłość. Zapraszamy!
Lektury rozszerzające:
Albert, M. 2007. Ekonomia uczestnicząca. Oficyna Wydawnicza Bractwa Trojka.
Barca, S. 2020. Forces of reproduction. Cambridge Elements.
Hickel, J. 2021. Mniej znaczy lepiej. Karakter.
Łapniewska, Z. (red.) 2025. Dewzrost po polsku. Wydawnictwo Heterodox.
Salleh, A. (red.) 2009. Eco-sufficiency & Global Justice. Pluto Press.
Prof. Zofia Łapniewska to feministyczna i ekologiczna ekonomistka, zainteresowana naukowo badaniem inicjatyw oddolnych, dóbr wspólnych, spółdzielni i podmiotów transformacji środowiskowej (w tym energetycznej). Obecnie zaangażowana jest w projekty poświęcone gospodarce obiegu zamkniętego, gospodarce leśnej i zielonej oraz sprawiedliwej transformacji. Analizuje zachodzące zmiany gospodarcze z perspektywy feministycznej. Należy do nieformalnej Polskiej Sieci Dewzrostu. Swój warsztat naukowy zdobyła podczas czterech zagranicznych staży podoktorskich m.in. na Uniwersytecie Humboldtów w Berlinie i London School of Economics and Political Science. Na co dzień pracuje na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie.
Wykład 5: 14 maja (czwartek), godz. 18:00
Konflikty środowiskowe, sprawiedliwość i rola państwa w zarządzaniu zasobami naturalnymi
— dr Maciej Grodzicki
Dr Maciej Grodzicki przestawi prezentację nt. konfliktów środowiskowych, sprawiedliwości środowiskowej i roli państwa w kształtowaniu produkcji i zarządzania zasobami naturalnymi.
LINK DO TRANSMISJI: https://youtube.com/live/wHAjkABCUNo
Dr Maciej Grodzicki to ekonomista, pracownik naukowy Uniwersytetu Jagiellońskiego, członek zarządu Polskiej Sieci Ekonomii i działacz związkowy w Inicjatywie Pracowniczej. Prowadzi badania nad międzynarodową ekonomią polityczną, globalnymi łańcuchami dostaw i ekonomią wspólnych zasobów, w tym lasów. Poszukuje rozwiązań dla zrównoważonej i sprawiedliwej gospodarki w duchu dewzrostu.
Czy dostęp do czystego powietrza, wody i zdrowych ekosystemów jest równy dla wszystkich? Konflikty o zasoby naturalne są jednocześnie konfliktami społecznymi – ich koszty nieproporcjonalnie często ponoszą uboższe społeczności i rdzenna ludność. Rosnąca skala gospodarowania wywiera coraz większą presję na przyrodę, ale również na zależne od niej wspólnoty ludzkie. Ten konflikt dotyczy również – nieco paradoksalnie – różnych form ochrony przyrody, które nie są wolne od nierówności. Podczas wykładu przyjrzymy się pojęciu sprawiedliwości środowiskowej i temu, jak państwo – poprzez prawo, instytucje i polityki publiczne – może chronić słabszych lub działać na ich niekorzyść. Na konkretnych przykładach, od Amazonii po Podlasie, pokażemy, jakie mechanizmy zarządzania zasobami sprzyjają sprawiedliwości, a jakie ją podważają.
Literatura:
- Barca, S. (2020). Forces of reproduction: Notes for a counter-hegemonic Anthropocene. Cambridge University Press.
- Bookchin, M. (1964). Ekologia a myśl rewolucyjna (tłum. Anarchobiblioteka). https://pl.anarchistlibraries.net/library/ekologia-a-mysl-rewolucyjna
- Grodzicki M., Rok J. (2026). Przyroda i jej ochrona w dewzroście. W: „Dewzrost po polsku” (red. Z. Łapniewska), Wydawnictwo Heterodox.
- Malm, A. (2016). Fossil capital: The rise of steam power and the roots of global warming. Verso books.
- Rok, J. (2020). Od dziewiczości do sprawiedliwości, czyli czego ruch ekologiczny może się nauczyć z lektury postwzrostu. Czas Kultury, 36(03), 26-33.
- Saito, K. (2023). Marx in the Anthropocene: Towards the idea of degrowth communism. Cambridge University Press.
Wykład 6: 11 czerwca (czwartek), godz. 18:00
„There is no planet B”
— Maria Świetlik
Maria Świetlik przedstawi sposoby konstruowania i dekonstruowania ekonomicznych narracji dot. klimatu.
Maria Świetlik jest z wykształcenia antropolożką kultury. Od 2025 r. dyrektorka zarządzająca Polskiej Sieci Ekonomii. W l. 2014-2016 prowadziła ogólnopolską kampanię przeciw umowom o wolnym handlu z USA i Kanadą (TTIP i CETA) i systemowi przywilejów dla inwestorów zagranicznych w ramach arbitrażu do rozstrzygania sporów między firmami zagranicznymi a państwami (ISDS). Zajmuje się tematyką praw pracowniczych, wolnego internetu i praw cyfrowych, globalnej sprawiedliwości i feminizmu socjalnego. Członkini Ogólnopolskiego Związku Zawodowego „Inicjatywa Pracownicza”.
REJESTRACJA OBOWIĄZKOWA*: https://forms.gle/EcayT2nz2oErQ6Vw6
Webinary są częścią projektu „Zielony plan rolno-przemysłowy”.
Projekt „Zielony plan rolno-przemysłowy” Polskiej Sieci Ekonomii powstał w ramach projektu NOPLANETB, który realizuje Fundacja Fairtrade Polska. Projekt dofinansowany jest ze środków Unii Europejskiej. Za treść odpowiada Polska Sieć Ekonomii, a wyrażone poglądy niekoniecznie odzwierciedlają oficjalne stanowisko Unii Europejskiej
*możesz także, jeśli nie chcesz korzystać z Google Forms, wysłać swoje zgłoszenie bezpośrednio emailem na adres: info@plse.org.pl z tytułem „Webinar – rejestracja“ ”oraz oświadczeniem w treści emaila: „Zgadzam się na przetwarzanie moich danych osobowych i kontakt w celu realizacji webinaru oraz innych działań w ramach projektu „Zielony plan rolno-przemysłowy” (seminaria, wikimaraton, konferencja naukowa)”.
Administratorem Twoich danych osobowych będzie Stowarzyszenie Polska Sieć Ekonomii z siedzibą pod adresem: ul. Grażyny 13/307, 02-548 Warszawa. Przetwarzanie odbywa się na podstawie Twojej dobrowolnej zgody (art. 6 ust. 1 lit. a RODO). Przysługuje Ci prawo dostępu do treści swoich danych, ich sprostowania, usunięcia, ograniczenia przetwarzania, prawo do przenoszenia danych oraz prawo do cofnięcia zgody w dowolnym momencie (bez wpływu na zgodność z prawem przetwarzania dokonanego przed cofnięciem zgody). Masz również prawo wniesienia skargi do Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych
